Verdieping
De storm om het huis
Ongeveer 6 minuten lezen
Er is oorlog in Europa, en die wordt ook op internet gevoerd. Jouw huis staat niet op het slagveld. Maar het staat wel in de storm. Dit hoofdstuk legt uit wat dat betekent, met cijfers, en waarom het antwoord toch gewoon hetzelfde is: sloten.
Wat er aan de hand is
De AIVD is de geheime dienst van Nederland. In april 2026 schreef de dienst dat de dreiging in tachtig jaar nooit zo groot was als nu. Rusland en China hebben eigen hackersgroepen die het hele jaar door bezig zijn. Rusland stelde zich in 2025 “agressiever, brutaler en provocerender” op tegen Europese landen, zei de baas van de AIVD. (bron)
Drie dingen gebeurden vorig jaar in Nederland:
- Russische hackers vielen de WhatsApp- en Signal-accounts van ambtenaren en militairen aan. Ze deden zich voor als medewerkers van WhatsApp en vroegen mensen om “opnieuw in te loggen”. Dat is precies de babbeltruc uit hoofdstuk 2, maar dan door een staat.
- Een Russische groep, Laundry Bear, stal de werkgegevens van tienduizenden politiemensen. Namen, e-mailadressen en telefoonnummers.
- Chinese hackers, Salt Typhoon, braken in bij Nederlandse telecombedrijven. Dat is de meterkast van het hele land.
Daarnaast lag het Openbaar Ministerie wekenlang plat door een gat in een programma van Citrix dat nog niet gerepareerd was. Een scheur in het dak, precies zoals in hoofdstuk 1.
De NCTV, de dienst die over de veiligheid van Nederland gaat, zegt het zo: landen bouwen eigen hackprogramma’s en huren daar ook criminelen en actiegroepen voor in. En met AI kunnen ze dat op grotere schaal doen dan ooit.
De cijfers
- 80 jaarzo lang bestaat de AIVD, en nooit zag de dienst zoveel dreiging tegelijk als nuAIVD, jaarverslag 2025
- 4.875cyberaanvallen in één jaar in de EU; bijna 80% kwam van actiegroepen die websites platleggenENISA, 2025
- 60%van de inbraken begint met een babbeltruc: een nepbericht waar iemand op kliktENISA, 2025
- 10 van de 10landen die het vaakst door Russische hackers worden geraakt, zijn NAVO-landen. Nederland dus ookMicrosoft, 2025
- 97%van de aanvallen op accounts die Microsoft zag, is gewoon wachtwoorden raden, in het grootMicrosoft, 2025
- 99%van die inbraakpogingen houdt een tweede slot tegen. Een slot dat niet te phishen is, zoals een passkey, is nog sterkerMicrosoft, 2025
Even denken
En dichter bij huis: in april 2025 en opnieuw rond de NAVO-top in juni lagen de websites van gemeenten en provincies plat. Een pro-Russische groep, NoName057(16), zei dat zij het deden, omdat Nederland Oekraïne helpt. Dat soort aanvallen heet DDoS: duizenden computers tegelijk bellen aan, zodat de deur voor echte bezoekers dicht blijft. Er wordt niets gestolen. Het is een steen door de ruit, geen inbraak.
Wat een staat met jouw huis wil
Een geheime dienst is niet in jouw vakantiefoto’s geïnteresseerd. Toch raakt het jou, op drie manieren.
1. Je staat in de storm. Ligt je gemeente plat, dan kun je geen paspoort aanvragen. Wordt je telecombedrijf bespioneerd, dan gaat dat om jouw belgegevens. Valt DigiD uit, dan kom je nergens in. Daar kun jij niets aan doen, behalve zorgen dat je zelf niet stilvalt: noodnummers op papier, een beetje contant geld in huis, een reservekopie op een losse schijf.
2. Je huis kan een schuilplaats zijn. Hackers van staten gebruiken gekaapte routers en slimme apparaten van gewone mensen als dekmantel. Ze vallen van daaruit iemand anders aan, en het spoor loopt naar jouw huis. De Amerikaanse overheid haalde in 2024 zo’n netwerk van honderden gekaapte thuisrouters uit de lucht dat Chinese hackers gebruikten. Het waren bijna allemaal oude routers die geen updates meer kregen. (bron) Een router uit de fabriek, met het oude wachtwoord en zonder updates, is daar een makkelijk onderkomen; wat je daaraan doet staat in hoofdstuk 5.
3. Je werkt ergens. De aanval op de WhatsApp van ambtenaren ging via hun privételefoon. Werk je bij de overheid, bij Defensie, bij een haven, een ziekenhuis of een bedrijf dat iets maakt wat een ander land wil hebben? Dan is jouw privéhuis de achterdeur van je werk.
Dezelfde deuren, dezelfde sloten
Het gereedschap van een staat is beter en het geduld is groter. Maar de deuren waardoor ze binnenkomen, zijn dezelfde als in hoofdstuk 2.
| Wat ze doen | Welke deur | Wat het tegenhoudt |
|---|---|---|
| “Log opnieuw in bij WhatsApp” | De brievenbus | Nooit inloggen via een link. Zet een passkey of tweede slot op je accounts: die werkt op een nepsite gewoon niet |
| Miljoenen wachtwoorden raden | De sleutels | Een wachtwoordmanager die lange, wilde sleutels maakt |
| Je router kapen | Het tuinhek | Nieuw wachtwoord, updates aan, slimme apparaten op een gastnetwerk |
| Een scheur die niet gerepareerd is | Het dak | Updates op automatisch |
| Nu stelen, later openbreken | De brandkast | Gegevens die lang geheim moeten blijven niet in een gratis dienst zetten; zie hoofdstuk 3 |
| De gemeente platleggen | Niet jouw deur | Geduld. En een noodpakket op papier, zodat je niet stilvalt |
Wat je níet hoeft
- Geen bunker. Je hoeft geen “militaire” VPN, geen speciale telefoon en geen dure software. Wie dat aan gewone mensen verkoopt, verkoopt angst.
- Geen paniek. Het NCSC, de dienst die bedrijven en de overheid helpt met digitale veiligheid, adviseert al jaren hetzelfde: doe de basis goed. Dat is niveau 1 en 2.
- Geen nieuws volgen. Je hoeft niet te weten welke groep vandaag wie aanvalt. Je hoeft alleen te weten welke deuren jij dicht hebt.
Wat je nu kunt doen
- Doe de huischeck. Elke “nee” is een deur die ook voor een staat openstaat.
- Zet een passkey of tweede slot op je e-mail, WhatsApp en je Apple-, Google- of Microsoft-account. Dat is trede 6 op de ladder.
- Geef je router een nieuw wachtwoord en zet updates aan. Vijf minuten, niveau 2.
- Leg bij je noodpakket ook wat contant geld en de telefoonnummers die je nodig hebt als internet of je bank een dag niet werkt.
Wat blijft er hangen?
Drie vragen over dit hoofdstuk. Geen cijfer, niets wordt opgeslagen: je ziet meteen hoe het zit.
Vraag 1
Vraag 2
Vraag 3