Krijg je je geld terug?

In hoofdstuk 2 staat hoe de oplichting gaat. Dit hoofdstuk gaat over wat erna komt. Het geld is weg, en je wilt weten of je het terugziet.

Het antwoord hangt bijna helemaal op één vraag: heeft iemand anders geld van je rekening gehaald, of heb jij het zelf overgemaakt? Dat lijkt een detail. Het is het verschil tussen twee werelden.

De inbreker en de bezoeker

Stel je twee situaties voor.

In de eerste breekt iemand je slot open terwijl jij er niet was. Dat is een inbraak. De schade is niet jouw keuze geweest.

In de tweede staat er iemand aan de deur die zegt dat hij van de verzekering is. Hij praat een uur met je. Jij doet zelf de kluis open en geeft hem de inhoud mee. Er is niets geforceerd. Er staat geen krasje op je deur.

Je bent in allebei de gevallen bestolen. Maar wie de schade draagt, is niet hetzelfde. In het betalingsverkeer heten die twee een niet-toegestane betaling en een toegestane betaling, en daar hangt de hele regeling aan op.

Als iemand anders het deed

Heeft een fraudeur geld weggesluisd zonder jouw toestemming, dan is dat een niet-toegestane betaling. De wet, gebaseerd op de Europese betaalrichtlijn, verplicht de bank om die in beginsel terug te betalen.

Er is één uitweg voor de bank, en die heet grove nalatigheid. Dat is meer dan een ongelukje. Het klachteninstituut Kifid omschrijft het als “aan opzet grenzende schuld”: je moet zo onvoorzichtig zijn geweest dat het bijna op willen lijkt. Dat is een hoge lat, en die is er niet voor niets.

Ook als die lat wél gehaald wordt, is het niet altijd alles of niets. In een zaak uit 2023 vond Kifid dat een consument juridisch gezien grof nalatig was geweest, maar dat er geen sprake was van opzet of fraude en dat hij onder druk van afpersers had gehandeld. De schade werd toen in tweeën gedeeld: de bank betaalde de helft.

Als je het zelf hebt overgemaakt

Heb je zelf ingelogd, zelf het bedrag ingetypt en zelf op akkoord gedrukt, dan is het een toegestane betaling. Ook als je daartoe bent overgehaald met een leugen. De wettelijke terugbetaalplicht geldt hier niet.

Dat voelt hard, en het is de reden dat oplichters zo graag hebben dat jij het zelf doet. Het is precies de truc uit hoofdstuk 2: jij hebt de sleutel, dus zij hoeven geen slot te forceren.

Voor één vorm hebben de Nederlandse banken hier zelf iets op bedacht. Bij bankhelpdeskfraude, waarbij iemand de naam of het telefoonnummer van jouw eigen bank nabootst, vergoeden ze de schade uit coulance. Het uitgangspunt is de volledige schade, maar er zijn voorwaarden. Je moet aangifte doen, je moet particuliere klant zijn, en er moet aantoonbaar nagebootst zijn.

Let op het woord coulance. Het is geen recht dat je kunt afdwingen, en de regeling is smal. In een uitspraak in beroep, gepubliceerd in juni 2026, kregen slachtoffers niets terug. Ze hadden het geld zelf overgemaakt, en niet naar een zogenaamde ‘veilige rekening’ van hun eigen bank maar naar een rekening bij een andere bank. Daarmee vielen ze buiten de regeling, en Kifid vond het niet onredelijk dat de bank weigerde. Ook als de oplichter via een programma als AnyDesk of TeamViewer op je computer meekeek, houden de banken zich aan een smalle omschrijving: dan valt het er volgens de Consumentenbond niet onder.

Wat je wél kunt terugdraaien

Niet elke betaling is definitief. Drie dingen kun je zelf nog rechtzetten.

Een automatische incasso. Is er van je rekening afgeschreven door een bedrijf, dan kun je dat binnen acht weken zonder opgaaf van reden laten terugboeken, via internetbankieren of via je bank. Heb je nooit een geldige machtiging gegeven, dan kan het zelfs tot dertien maanden na de afschrijving. Je bank controleert dat en stort het terug.

Een betaling met creditcard. Levert een webwinkel niet, of weigert die terug te betalen na een retour, dan kun je je creditcardmaatschappij om een terugbetaling vragen. Dat heet chargeback. Probeer het eerst zelf bij de verkoper, want daar vragen ze naar.

Niet: een gewone overboeking of iDEAL. Die is weg zodra hij weg is. Daarom vragen oplichters er ook om. Betaal bij een onbekende winkel dus liever met iets wat je kunt terugdraaien.

Wat de bank sinds kort voor je nakijkt

Sinds 9 oktober 2025 is er in alle landen met de euro een controle bijgekomen: de IBAN-naamcheck. Maak je digitaal geld over, dan kijkt je bank vóór de bevestiging of de naam die jij intypt bij dat rekeningnummer hoort.

Klopt het niet, dan krijg je een waarschuwing te zien. Bij een kleine afwijking laat de bank de goede naam zien, bij een grote niet, want dat zou een manier zijn om namen bij rekeningnummers op te zoeken.

Eén ding moet je weten: je mag die waarschuwing negeren, en de bank mag je betaling niet tegenhouden. De controle is een klopje op je schouder, geen hek. Zie je hem, stop dan en bel de ontvanger op een nummer dat je zelf hebt opgezocht.

Als je er met je bank niet uitkomt

Je bank neemt een besluit over je schade. Ben je het daar niet mee eens, dan dien je eerst een klacht in bij de bank zelf. Kom je er samen niet uit, dan kun je naar het Kifid, het klachteninstituut voor financiële diensten. Dat is gratis voor consumenten en de uitspraak is bindend als je daarvoor kiest. Let op de termijn: klaag bij Kifid binnen drie maanden nadat de bank je klacht afwees, of binnen een jaar nadat je bij de bank klaagde.

Dit hoofdstuk is uitleg, geen juridisch advies. Gaat het om een groot bedrag, laat je zaak dan ook bekijken door iemand die dit vak doet, bijvoorbeeld via het Juridisch Loket.

Wat je nu kunt doen

1. Is het net gebeurd? Bel eerst je bank via het noodnummer op je pas, en doe daarna aangifte. Het eerste uur staat in hoofdstuk 6.
2. Loop je incasso’s eens langs in je bankapp. Staat er een afschrijving bij van een bedrijf dat je niet kent, dan heb je acht weken om hem terug te boeken.
3. Spreek met jezelf één regel af, en met de mensen om je heen: bij haast en geld gaan we ophangen en zelf terugbellen. Dat is de enige stap uit dit hoofdstuk die je vooraf kunt zetten.