Naar de inhoud
digi-fort.

Weergave
Tekstgrootte
Kleuren

Deze keuze blijft op dit apparaat staan.

Opzoeken · Naslag

De inbrekers van morgen

Ongeveer 6 minuten lezen

Er komen twee dingen aan. AI maakt de babbeltruc nu al beter. Daar doe jij vandaag iets mee. Kwantumcomputers kunnen later een deel van onze sloten openen. Dat is vooral werk voor de bedrijven die de sloten maken.

Wat doe je ertegen? Zoek het hier op.

Een bekende stem vraagt in paniek om geld
Vraag naar het geheime woord. Of hang op en bel zelf terug, op het nummer dat je al had. Een nagemaakte stem
Een videogesprek of filmpje met een bekend gezicht
Een bekend gezicht is geen bewijs meer. Hang op en bel zelf terug. Een nagemaakt gezicht
Een bericht zonder fouten dat precies bij jou past
Controleer het zelf, via een nummer of site die je al kende. Een bericht dat precies klopt
Wat is een passkey? Moet ik die aanzetten?
Ja, als een site of app hem aanbiedt. Op een nepsite werkt een passkey niet. Wat is een passkey?
Je gebruikt zelf een chatbot, zoals ChatGPT of Claude
Typ er geen wachtwoord, BSN of gegevens van anderen in. Wat typ je niet in een chatbot?
Kan een kwantumcomputer mijn berichten of bankzaken openbreken?
Nu nog niet. Zet je updates op automatisch: dan krijg je de nieuwe sloten vanzelf. Kan een kwantumcomputer mijn berichten of bankzaken openbreken?
Zijn mijn berichten nu al in gevaar?
Voor gewone mensen bijna niet. Het gaat om grote geheimen. Zijn mijn berichten nu al in gevaar?

Het geheime woord van je familie

Doe dit vandaag: spreek met je familie een geheim woord af. Doe het aan tafel, niet in een bericht. Zet het nergens op internet.

"Mam, ik heb eenongeluk gehad,ik heb nu geld nodig""Mam, help!Stuur geld."nagemaakte stem"Wat is ons woord?""Wat is onswoord?"… en de beller hangt op.
Een nagemaakte stem klinkt als je kind. Eén vraag ontmaskert hem: wat is ons geheime woord?

Belt er iemand in paniek die om geld vraagt? Vraag dan naar het woord. Een nagemaakte stem kent het niet.

Drie regels die erbij horen:

  1. Haast is het alarmsignaal. Hoe meer haast de ander heeft, hoe rustiger jij wordt.
  2. Controleer het zelf. Hang op. Bel terug op het nummer dat je al had.
  3. Geloof je ogen en oren niet zomaar. Een bekende stem of een bekend gezicht is geen bewijs meer.

Zo doe je het, stap voor stap

Even denken

“Milan” vraagt Ria om geld, en zegt: niet tegen mama vertellen. Wat doet Ria het best?

Kan AI een stem of gezicht nadoen?

AI is de afkorting van kunstmatige intelligentie. Het zijn computerprogramma’s die zelf tekst, beeld en geluid kunnen maken. Vroeger herkende je oplichting aan kromme zinnen. Dat werkt niet meer. Hieronder staan drie trucs, elk met wat je ertegen doet.

Een nagemaakte stem

Een kort stukje geluid uit een filmpje is genoeg om een stem na te maken. De programma’s daarvoor kosten weinig of niets. Daarna klinkt de oplichter aan de telefoon als iemand die je kent. “Mam, ik heb een ongeluk gehad. Ik heb nu geld nodig.”

Wat helpt: het geheime woord.

Een nagemaakt gezicht: deepfakes

AI kan ook nepfilmpjes en nepfoto’s maken van echte mensen. Zo’n nagemaakt beeld heet een deepfake, en staat zo ook in het woordenboek. Het kan zelfs in een videogesprek.

Wat helpt: hang op en bel zelf terug, op een nummer dat je al had.

Lees hoe een videogesprek 25 miljoen dollar kostte

Een bericht dat precies klopt

Wat helpt: controleer het zelf, via een nummer of website die je al kende. Hoe dat werkt staat in De inbrekers van nu.

De techniek is nieuw. De truc is oud: iemand wil dat je snel iets doet, zonder na te denken. Je beste verdediging is daarom geen programma. Het is wat je zelf doet.

Wat is een passkey, en moet ik die aanzetten?

Zet een passkey aan

Wat typ je niet in een chatbot?

De ene regel: typ nooit een wachtwoord, je BSN of gegevens van andere mensen in een chatbot zoals ChatGPT of Claude. Wat je intypt, gaat je huis uit.

Een chatbot is een programma waarmee je kunt praten. Er zijn ook AI-hulpjes die je mail lezen en dingen voor je regelen. Het is een handige huisgenoot. Let wel op deze dingen:

Kan een kwantumcomputer mijn berichten of bankzaken openbreken?

Zijn mijn berichten nu al in gevaar?

Voor gewone mensen bijna niet. Een dief kan nu gegevens stelen die op slot zitten. Over tien jaar breekt hij ze misschien alsnog open. Dat is een gevaar voor geheimen die lang geheim moeten blijven. Denk aan geheimen van een land, een ziekenhuis of een bedrijf. Niet aan je boodschappenlijstje.

NULATERverzegelde post onderwegwordt bewaardkwantumcomputer
Wat nu versleuteld onderweg is, kan iemand bewaren en over tien jaar met een kwantumcomputer openmaken. Daarom vervangen bedrijven de sloten nu al.

Wat moet ik doen?

Doe dit: zet je updates op automatisch. Vervang apparaten die geen updates meer krijgen. Koop niets wat “kwantumveilig” heet: wie dat aan gewone mensen verkoopt, verkoopt vooral angst.

Zo doe je het, stap voor stap

Wat is een kwantumcomputer?

Veel beveiliging op internet werkt met rekensommen. Een gewone computer doet daar langer over dan een mensenleven duurt. Een kwantumcomputer rekent op een heel andere manier. Als hij sterk genoeg is, lost hij een deel van die sommen snel op. Dan heb je een loper: één sleutel die op heel veel oude sloten past.

Ingenieurs werken in een donkere zaal aan een kwantumcomputer: een hoge, goudkleurige cilinder achter glas.
Geen toekomstmuziek: IBM-ingenieurs bouwen in mei 2021 een kwantumcomputer op in Ehningen, Duitsland. Zulke machines draaien al. Ze zijn alleen nog lang niet sterk genoeg voor die sommen. Foto: IBM Research, CC BY 2.0.

Even denken

De kwantumcomputer bestaat nog niet. Wat kun jij er vandaag dan tegen doen?

Wat je nu kunt doen

  1. Spreek thuis een geheim woord af. Een nagemaakte stem kent het niet. Het is een stap van Ik heb één avond.
  2. Twijfel je bij een bericht? Bel zelf terug op een nummer dat je al had. Hoe dat werkt staat in De inbrekers van nu.
  3. Zet updates op automatisch. Dat is het enige wat echt helpt tegen de kwantumcomputer. Ook dat staat in Ik heb één avond.
  4. Zeg ja als een site of app je een passkey aanbiedt.
  5. Typ geen wachtwoord, BSN of gegevens van anderen in een chatbot. Meer daarover staat bij Wat typ je niet in een chatbot?.

Wat blijft er hangen?

Drie vragen over dit hoofdstuk. Geen cijfer, niets wordt opgeslagen: je ziet meteen hoe het zit.

Vraag 1

Hoeveel geluid heeft een oplichter nodig om je stem na te maken?

Vraag 2

Wat zet je niet in een chatbot zoals ChatGPT of Claude?

Vraag 3

Voor wie is "nu stelen, later openbreken" vooral een gevaar?