Naar de inhoud
digi-fort.

Weergave
Tekstgrootte
Kleuren

Deze keuze blijft op dit apparaat staan.

Opzoeken · Naslag

De inbrekers van nu

Ongeveer 12 minuten lezen

Stop, en neem zelf contact op.

Klik niet op de link. Hang op. Zoek zelf het nummer of de app op. Een echte bank vindt het prima als je er een nacht over slaapt.

Wat gebeurt er bij jou?

Al geklikt, ingelogd of betaald?
Gaat het om geld? Bel direct je bank. Ik heb al geklikt, ingelogd of betaald. Wat nu?
Een sms, mail of app met een link om in te loggen of te betalen
Klik niet. Open zelf de app of typ zelf het adres. Is dit bericht echt?
Iemand vraagt een code die je per sms kreeg
Stuur hem niet door. Iemand vraagt me een code door te sturen. Wat is dit?
"De bank" belt en wil dat je geld overzet
Hang op. Bel zelf je bank, met het nummer op je pas. Vraagt iemand je om geld over te maken?
"Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer"
Bel het oude nummer. Appt je kind vanaf een nieuw nummer en vraagt het om geld?
Een koper wil dat je 1 cent overmaakt
Ga er niet op in. Wil een koper op Marktplaats dat je 1 cent overmaakt?
Een bedrijf meldt dat je wachtwoord is gelekt
Verander het overal waar je het gebruikt. Mijn wachtwoord is gelekt. Wat nu?
Je telefoon heeft ineens geen bereik
Bel meteen je telefoonbedrijf. Wat is sim-swapping?

Ik heb al geklikt, ingelogd of betaald. Wat nu?

Doe dit nu, in deze volgorde:

  1. Gaat het om geld? Bel direct je bank. Het noodnummer staat op je pas en in de app. Hoe sneller, hoe groter de kans dat een betaling wordt tegengehouden.
  2. Verander het wachtwoord van je e-mail. Doe dat op een apparaat dat je vertrouwt. Daarna het wachtwoord van het account waar je inlogde.
  3. Log overal uit. Bijna elke dienst heeft een knop om uit te loggen op alle apparaten.
  4. Bewaar bewijs. Maak schermafbeeldingen van het bericht, het nummer en het rekeningnummer. Gooi pas daarna iets weg.

De hele lijst, met waar je het meldt

Is dit bericht echt?

Zo herken je het:

Wat je doet. Klik niet op de link in het bericht. Ga zelf naar de site of open zelf de app. Of bel het nummer dat je zelf opzoekt. Vraagt iemand in een bericht om geld? Bel die persoon eerst op het nummer dat je al had.

Even denken

Je krijgt een bericht dat van je bank lijkt te komen. Waaraan zie je het snelst dat het nep is?

Vind de truc

Tik aan wat je niet vertrouwt. Er zitten er 3 in.

DigiDsms · 08:14

Uw DigiD verloopt . Verleng direct via om te voorkomen.

  1. Haast. Je moet het nu doen, dan denk je niet na. Volgens de Fraudehelpdesk is tijd nemen belangrijker dan elk los signaal kennen.
  2. Angst. Er dreigt iets met je geld. Dat is dezelfde druk als de haast: je moet reageren voordat je gaat twijfelen.

Wat je doet. Tik nooit op een link om in te loggen. Typ het adres zelf, of open de app die je al hebt.

Een nagemaakt bericht van DigiD via sms, om te oefenen. Het is geen echt bericht.

Zo zorg je dat een nepbericht minder kwaad kan

Wat is phishing precies?
"Vandaag nog!"klikt op de linksleutel wegtypt zelf het adresmijnbank.nlmijnbank.nlsleutel blijft van jousleutel blijft van jou
Hetzelfde nepbericht, twee uitkomsten. Wie op de link klikt, geeft zijn sleutel aan een nagemaakte deur. Wie zelf naar de site gaat, komt bij de echte.

Je krijgt een bericht. Het lijkt van je bank te komen. Of van een pakketdienst, de Belastingdienst of je eigen kind. Maar het is nep. De afzender wil dat je op een link klikt. Of dat je inlogt op een nagemaakte site. Of dat je geld overmaakt. Dit heet phishing. Spreek uit: fisjing. Dat woord en alle andere vaktermen staan in het woordenboek.

Twee handen houden een telefoon vast boven een tafel; de achterkant van het toestel is in beeld.
Bijna elke inbraak begint hier. De voordeur van nu past in één hand. Foto: Adrianna Calvo, CC0.
Lees hoe één telefoontje een heel digitaal leven wiste

Iemand vraagt me een code door te sturen. Wat is dit?

Zo herken je het. Je krijgt een sms met een code. Meteen daarna appt een bekende: “Ik heb per ongeluk een code naar jouw nummer gestuurd. Wil je hem doorsturen?” Die bekende is vaak zelf al slachtoffer. Een oplichter gebruikt zijn account.

Soms laten oplichters de code inspreken op je voicemail. Daarna luisteren ze je voicemail af met de standaardcode.

Wat je doet.

  1. Stuur de code niet door. Ook niet als het een bekende lijkt.
  2. Bel die bekende op het nummer dat je al had. Dan weet je of hij het echt zelf was.
  3. Zet in WhatsApp verificatie in twee stappen aan. Dat is een geheime pincode die alleen jij weet. Krijgt iemand toch je code, dan komt hij er nog niet in.
  4. Geef je voicemail een eigen pincode. Dan kan niemand hem afluisteren met de standaardcode.

Zet de geheime pincode op je WhatsApp

Vraagt iemand je om geld over te maken?

Hier breekt niemand in. Jij doet zelf de deur open en geeft het geld. Geen slot houdt dat tegen, want jij hebt de sleutel.

Zo herken je het. Iemand wil dat jij geld overmaakt, of dat je inlogt via een link die hij stuurt. Er is haast. En vaak mag je het tegen niemand zeggen.

Wat je doet. Hang op of stop met typen. Bel zelf je bank, met het nummer op je pas. Of bel de persoon op het nummer dat je al had.

Belt “je bank”? Een bank vraagt nooit om geld over te maken naar een veilige rekening. Ook niet om je pincode. En een bank haalt nooit je pas op. In je bankapp zie je of je echt met de bank belt.

Opgelicht worden is niet dom. Oplichters doen dit de hele dag. Ze hebben vaste teksten, belkantoren en nu ook AI. Bij bankhelpdeskfraude worden mensen volgens het klachteninstituut Kifid zo gemanipuleerd dat ze echt denken met een medewerker van hun bank te praten. Schaamte beschermt de oplichter. Melden beschermt de volgende.

Al geld overgemaakt?

Appt je kind vanaf een nieuw nummer en vraagt het om geld?

Zo herken je het. Nieuw nummer, haast en geld tegelijk. Soms met een nagemaakte stem.

Wat je doet. Bel het oude nummer. Vraag om het geheime woord.

Spreek het geheime woord af

Wil een koper op Marktplaats dat je 1 cent overmaakt?

Zo herken je het. De koper stuurt jou een link “om te betalen”. Of hij vraagt via een Tikkie 1 cent, “als controle”. De link brengt je naar een nagemaakte bankpagina. Een echte Tikkie komt altijd van tikkie.me.

Vind de truc

Tik aan wat je niet vertrouwt. Er zitten er 3 in.

+31 6 1843 ••••WhatsApp · 19:02

Hoi! Ik wil je fiets graag kopen voor de vraagprijs 👍

Dan weet ik dat je echt bent.

  1. Eén cent "ter controle". Waarom zou jij betalen als je iets verkoopt? Die cent is het lokaas: de link erachter gaat naar een nagemaakte bankpagina.
  2. Haast. Wie snel moet, controleert niet. Een echte koper kan ook morgen nog betalen.

Wat je doet. Verkoop je iets? Dan krijg jij geld. Moet je daarvoor eerst zelf iets overmaken, dan klopt het niet.

Een nagemaakt bericht van +31 6 1843 •••• via WhatsApp, om te oefenen. Het is geen echt bericht.

Krijg ik mijn geld terug?

Wat je doet. Bel direct je bank, ook als je denkt dat het geld weg is. Hoe sneller, hoe groter de kans dat een betaling wordt tegengehouden. Doe daarna aangifte bij de politie. Belde de oplichter namens je bank? Dan is aangifte een voorwaarde om geld terug te krijgen.

Lees hoe het precies zit

Hoe vaak gebeurt dit?

Vaak, en steeds vaker. In 2025 werd 10 procent van de Nederlanders online opgelicht, tegen 6 procent die gehackt werd.

  • Bij de Fraudehelpdesk kwamen in 2025 ruim 100.000 meldingen binnen. Een jaar eerder waren dat er 63.000. De gemelde schade was bijna 69 miljoen euro. En veel mensen melden het nooit. (bron)
  • De meeste schade komt door nepbeleggingen. De toezichthouder AFM schat de echte schade op honderden miljoenen euro’s per jaar. Het kan oplopen tot 750 miljoen. De meeste slachtoffers zeggen niets, omdat ze zich schamen. (bron)
  • Oplichters die zich voordeden als de bank, stalen in 2025 bijna 26 miljoen euro. Dat gebeurde bij zo’n 5.900 mensen. De banken gaven minder dan de helft terug. (bron)
  • Volgens de banken beginnen zeven van de tien oplichtingen op sociale media. Vaak met een nepadvertentie.
  • 202463.000
  • 2025100.000

Meldingen bij de Fraudehelpdesk. In één jaar kwamen er ruim de helft bij — en dit is alleen wat gemeld wórdt. Fraudehelpdesk, terugblik 2025

Alleen amateurs vallen machines aan. Professionals richten zich op mensen.

Bruce Schneier, een man met grijze baard en een kale kruin, kijkt opzij.Bruce Schneier, beveiligingsexpert, in 2000“Only amateurs attack machines; professionals target people.”Crypto-Gram, 15 oktober 2000Foto: Rama, CC BY-SA 2.0 FR

Welke andere trucs zijn er?

Volgens de Fraudehelpdesk is het herkennen van die druk belangrijker dan het kennen van elke truc. Hieronder staan de trucs die je het vaakst tegenkomt.

HAASTGEHEIMIETS WAT JE NOOIT DOETONGEWOONhang op · maak tijd · praat erover
Drie signalen van oplichting. Vaak komen ze samen, maar één is al genoeg: hang op, maak tijd, praat erover.

Meekijken op afstand

“De bank” of “de helpdesk” wil je helpen met een probleem. Je moet een programma installeren, zoals AnyDesk of TeamViewer. Daarna kijkt de oplichter mee op je scherm, of neemt hij het over.

Nepbeleggingen en nepcrypto

Een advertentie met een bekende Nederlander. Veel winst, zonder risico. Een “adviseur” die steeds meer geld vraagt.

Nepwinkels

Een hele lage prijs. Je moet vooruit betalen. Het pakje komt nooit.

Nepliefde

Maandenlang lief contact. Nooit een ontmoeting. Dan een noodgeval of een beleggingstip.

QR-codes

Een sticker over de QR-code op een parkeerautomaat of laadpaal. Je komt op een nepsite om te betalen.

De tweede ronde: iemand belooft je geld terug te halen

Je bent opgelicht. Daarna belt iemand die je geld kan terughalen. Je moet wel eerst betalen.

Mijn wachtwoord is gelekt. Wat nu?

Waarom het gevaarlijk is. Oplichters proberen jouw gestolen wachtwoord op honderden andere sites. Dat doet een computer voor ze. Gebruik je overal hetzelfde wachtwoord? Dan zijn ze binnen.

Wat je doet. Gebruik overal een ander wachtwoord. Je wachtwoordmanager regelt dat. Kijk op haveibeenpwned.com of jouw e-mailadres in een bekend lek zit.

Zo doe je het, stap voor stap

Wat is een datalek precies?
SLEUTELMAKERgestolen kopiemailbankwebwinkel
Bij een datalek wordt niet bij jou ingebroken, maar bij de sleutelmaker. Gebruik je overal dezelfde sleutel? Dan past de gestolen kopie op al je deuren.

Je hebt een account bij een webwinkel of een app. Dat bedrijf wordt gehackt. Nu liggen jouw e-mailadres en je wachtwoord op straat. Dat heet een datalek. Er is niet ingebroken bij jou, maar bij de sleutelmaker. En die had een kopie van jouw sleutel.

Een wand met honderden koperen postbussen; één klepje staat open.
Jouw gegevens liggen in honderden kastjes, bij bedrijven waar je ooit een account maakte. Eén kastje dat openstaat is genoeg. Foto: Bob Richards, CC0.

Wat is ransomware?

Zo komt het binnen:

Wat je doet. Zet updates aan. Open geen bijlagen die je niet verwacht. En het belangrijkste: maak een reservekopie die los staat van je computer.

Zo doe je het, stap voor stap

Waar komt het woord vandaan?

“Ransom” is Engels voor losgeld. Het programma maakt al je foto’s en documenten onleesbaar. Wil je ze terug? Dan moet je betalen.

Wat is sim-swapping?

Zo herken je het. Je telefoon heeft ineens geen bereik meer, terwijl er niets aan de hand lijkt.

Wat je doet. Bel dan meteen je telefoonbedrijf. Laat de codes voor je tweede slot door een app maken en niet per sms sturen. Zet een pincode op je simkaart: volgens het NCSC maakt dat simswapping moeilijker.

Zo doe je het, stap voor stap

Hoe gaat sim-swapping?

Een oplichter belt jouw telefoonbedrijf. Hij doet alsof hij jou is. Hij vraagt om je nummer over te zetten naar een nieuwe simkaart. Lukt dat? Dan komen al jouw sms-berichten bij hem binnen. Ook de codes van je tweede slot.

Wie kijkt er mee op internet?

Zo herken je het. Zie je bovenin je scherm een groen of oranje lampje? Dan gebruikt een app op dat moment je camera of je microfoon.

Wat je doet. Zet een blokker in je browser, zoals uBlock Origin. Gooi extensies weg die je niet gebruikt. Kijk af en toe welke apps bij je locatie, je contacten, je camera en je microfoon mogen. Zet uit wat een app niet nodig heeft.

Zo doe je het, stap voor stap

Waar zie je welke apps mogen meekijken?
  • iPhone: open Instellingen en kies Privacy en beveiliging.
  • Android: open Instellingen en typ “machtigingen” in de zoekbalk. Daar kun je ook aanzetten dat apps die je niet gebruikt hun rechten kwijtraken.
Wat is tracking precies?

Advertentiebedrijven volgen wat je bekijkt, koopt en zoekt. Zo maken ze een beeld van wie jij bent. Dat is geen inbraak. Maar die gegevens kunnen ook uitlekken. En een oplichter die veel over je weet, maakt een bericht dat precies bij jou past.

Wat blijft er hangen?

Drie vragen over dit hoofdstuk. Geen cijfer, niets wordt opgeslagen: je ziet meteen hoe het zit.

Vraag 1

Je krijgt een bericht: "Hoi mam, ik heb een nieuw nummer en ik heb nu geld nodig." Wat doe je?

Vraag 2

Wat is een datalek?

Vraag 3

Wat zorgt ervoor dat je bij ransomware nooit hoeft te betalen?