Stop, en neem zelf contact op.
Klik niet op de link. Hang op. Zoek zelf het nummer of de app op. Een echte bank vindt het prima als je er een nacht over slaapt.
Wat gebeurt er bij jou?
- Al geklikt, ingelogd of betaald?
- Gaat het om geld? Bel direct je bank. Ik heb al geklikt, ingelogd of betaald. Wat nu?
- Een sms, mail of app met een link om in te loggen of te betalen
- Klik niet. Open zelf de app of typ zelf het adres. Is dit bericht echt?
- Iemand vraagt een code die je per sms kreeg
- Stuur hem niet door. Iemand vraagt me een code door te sturen. Wat is dit?
- "De bank" belt en wil dat je geld overzet
- Hang op. Bel zelf je bank, met het nummer op je pas. Vraagt iemand je om geld over te maken?
- "Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer"
- Bel het oude nummer. Appt je kind vanaf een nieuw nummer en vraagt het om geld?
- Een koper wil dat je 1 cent overmaakt
- Ga er niet op in. Wil een koper op Marktplaats dat je 1 cent overmaakt?
- Een bedrijf meldt dat je wachtwoord is gelekt
- Verander het overal waar je het gebruikt. Mijn wachtwoord is gelekt. Wat nu?
- Je telefoon heeft ineens geen bereik
- Bel meteen je telefoonbedrijf. Wat is sim-swapping?
Ik heb al geklikt, ingelogd of betaald. Wat nu?
Doe dit nu, in deze volgorde:
- Gaat het om geld? Bel direct je bank. Het noodnummer staat op je pas en in de app. Hoe sneller, hoe groter de kans dat een betaling wordt tegengehouden.
- Verander het wachtwoord van je e-mail. Doe dat op een apparaat dat je vertrouwt. Daarna het wachtwoord van het account waar je inlogde.
- Log overal uit. Bijna elke dienst heeft een knop om uit te loggen op alle apparaten.
- Bewaar bewijs. Maak schermafbeeldingen van het bericht, het nummer en het rekeningnummer. Gooi pas daarna iets weg.
De hele lijst, met waar je het meldt
- Het eerste uur: alle stappen om af te vinkenAls er toch is ingebroken
- Waar meld je het?Als er toch is ingebroken
Is dit bericht echt?
Zo herken je het:
- Haast. “Vandaag nog.”
- Angst. “Je rekening wordt geblokkeerd.”
- Een cadeautje. “Je krijgt geld terug.”
- Let niet op spelfouten. Oplichters schrijven tegenwoordig zonder fouten.
Wat je doet. Klik niet op de link in het bericht. Ga zelf naar de site of open zelf de app. Of bel het nummer dat je zelf opzoekt. Vraagt iemand in een bericht om geld? Bel die persoon eerst op het nummer dat je al had.
Even denken
Vind de truc
Tik aan wat je niet vertrouwt. Er zitten er 3 in.
DigiDsms · 08:14
Uw DigiD verloopt vandaag om 23:59. Verleng direct via digid-verlengen.nl/inloggen om blokkade van uw toeslagen te voorkomen.
- Haast. Je moet het nu doen, dan denk je niet na. Volgens de Fraudehelpdesk is tijd nemen belangrijker dan elk los signaal kennen.
- Een link om in te loggen. DigiD stuurt nooit een inloglink, niet per sms en niet per mail. Ga zelf naar digid.nl.
- Angst. Er dreigt iets met je geld. Dat is dezelfde druk als de haast: je moet reageren voordat je gaat twijfelen.
Wat je doet. Tik nooit op een link om in te loggen. Typ het adres zelf, of open de app die je al hebt.
Zo zorg je dat een nepbericht minder kwaad kan
- Zet een tweede slot op je e-mailIk heb één avond, stap 2 · 20 minuten
- Toch geklikt of ingelogd? Doe dit in het eerste uurAls er toch is ingebroken
Wat is phishing precies?
Je krijgt een bericht. Het lijkt van je bank te komen. Of van een pakketdienst, de Belastingdienst of je eigen kind. Maar het is nep. De afzender wil dat je op een link klikt. Of dat je inlogt op een nagemaakte site. Of dat je geld overmaakt. Dit heet phishing. Spreek uit: fisjing. Dat woord en alle andere vaktermen staan in het woordenboek.

Lees hoe één telefoontje een heel digitaal leven wiste
Iemand vraagt me een code door te sturen. Wat is dit?
Zo herken je het. Je krijgt een sms met een code. Meteen daarna appt een bekende: “Ik heb per ongeluk een code naar jouw nummer gestuurd. Wil je hem doorsturen?” Die bekende is vaak zelf al slachtoffer. Een oplichter gebruikt zijn account.
Soms laten oplichters de code inspreken op je voicemail. Daarna luisteren ze je voicemail af met de standaardcode.
Wat je doet.
- Stuur de code niet door. Ook niet als het een bekende lijkt.
- Bel die bekende op het nummer dat je al had. Dan weet je of hij het echt zelf was.
- Zet in WhatsApp verificatie in twee stappen aan. Dat is een geheime pincode die alleen jij weet. Krijgt iemand toch je code, dan komt hij er nog niet in.
- Geef je voicemail een eigen pincode. Dan kan niemand hem afluisteren met de standaardcode.
Zet de geheime pincode op je WhatsApp
- Zet in WhatsApp verificatie in twee stappen aanIk heb een weekend, stap 3 · 5 minuten
- Toch doorgestuurd? Doe dit in het eerste uurAls er toch is ingebroken
Vraagt iemand je om geld over te maken?
Hier breekt niemand in. Jij doet zelf de deur open en geeft het geld. Geen slot houdt dat tegen, want jij hebt de sleutel.
Zo herken je het. Iemand wil dat jij geld overmaakt, of dat je inlogt via een link die hij stuurt. Er is haast. En vaak mag je het tegen niemand zeggen.
Wat je doet. Hang op of stop met typen. Bel zelf je bank, met het nummer op je pas. Of bel de persoon op het nummer dat je al had.
Belt “je bank”? Een bank vraagt nooit om geld over te maken naar een veilige rekening. Ook niet om je pincode. En een bank haalt nooit je pas op. In je bankapp zie je of je echt met de bank belt.
Opgelicht worden is niet dom. Oplichters doen dit de hele dag. Ze hebben vaste teksten, belkantoren en nu ook AI. Bij bankhelpdeskfraude worden mensen volgens het klachteninstituut Kifid zo gemanipuleerd dat ze echt denken met een medewerker van hun bank te praten. Schaamte beschermt de oplichter. Melden beschermt de volgende.
Al geld overgemaakt?
- Bel direct je bank, en doe de rest van het eerste uurOp deze pagina
- Krijg ik mijn geld terug?Op deze pagina
Appt je kind vanaf een nieuw nummer en vraagt het om geld?
Zo herken je het. Nieuw nummer, haast en geld tegelijk. Soms met een nagemaakte stem.
Wat je doet. Bel het oude nummer. Vraag om het geheime woord.
Spreek het geheime woord af
- Spreek thuis een geheim woord afIk heb één avond, stap 6 · 5 minuten
Wil een koper op Marktplaats dat je 1 cent overmaakt?
Zo herken je het. De koper stuurt jou een link “om te betalen”. Of hij vraagt via een Tikkie 1 cent, “als controle”. De link brengt je naar een nagemaakte bankpagina. Een echte Tikkie komt altijd van tikkie.me.
Vind de truc
Tik aan wat je niet vertrouwt. Er zitten er 3 in.
+31 6 1843 ••••WhatsApp · 19:02
Hoi! Ik wil je fiets graag kopen voor de vraagprijs 👍
Kun je eerst 1 cent overmaken ter controle? Dan weet ik dat je echt bent. tikkie-betalen.nl/verify/82k1
Graag snel, ik moet zo weg
- Eén cent "ter controle". Waarom zou jij betalen als je iets verkoopt? Die cent is het lokaas: de link erachter gaat naar een nagemaakte bankpagina.
- Het adres klopt niet. Tikkie heeft maar één webadres: tikkie.me. Alles wat erop lijkt, is nep.
- Haast. Wie snel moet, controleert niet. Een echte koper kan ook morgen nog betalen.
Wat je doet. Verkoop je iets? Dan krijg jij geld. Moet je daarvoor eerst zelf iets overmaken, dan klopt het niet.
Krijg ik mijn geld terug?
- Iemand anders deed het. De bank moet in beginsel terugbetalen. Alleen als jij heel erg onvoorzichtig was, hoeft dat niet.
- Je deed het zelf. Soms betaalt de bank toch iets terug, uit coulance. Maar dat is geen recht. Bij oplichters die zich voordeden als de bank, gaven de banken in 2025 minder dan de helft terug. (bron)
- Heeft iemand op je scherm meegekeken? Dan valt het buiten de terugbetaalregeling van de banken.
Wat je doet. Bel direct je bank, ook als je denkt dat het geld weg is. Hoe sneller, hoe groter de kans dat een betaling wordt tegengehouden. Doe daarna aangifte bij de politie. Belde de oplichter namens je bank? Dan is aangifte een voorwaarde om geld terug te krijgen.
Lees hoe het precies zit
Hoe vaak gebeurt dit?
Vaak, en steeds vaker. In 2025 werd 10 procent van de Nederlanders online opgelicht, tegen 6 procent die gehackt werd.
- Bij de Fraudehelpdesk kwamen in 2025 ruim 100.000 meldingen binnen. Een jaar eerder waren dat er 63.000. De gemelde schade was bijna 69 miljoen euro. En veel mensen melden het nooit. (bron)
- De meeste schade komt door nepbeleggingen. De toezichthouder AFM schat de echte schade op honderden miljoenen euro’s per jaar. Het kan oplopen tot 750 miljoen. De meeste slachtoffers zeggen niets, omdat ze zich schamen. (bron)
- Oplichters die zich voordeden als de bank, stalen in 2025 bijna 26 miljoen euro. Dat gebeurde bij zo’n 5.900 mensen. De banken gaven minder dan de helft terug. (bron)
- Volgens de banken beginnen zeven van de tien oplichtingen op sociale media. Vaak met een nepadvertentie.
- 202463.000
- 2025100.000
Meldingen bij de Fraudehelpdesk. In één jaar kwamen er ruim de helft bij — en dit is alleen wat gemeld wórdt. Fraudehelpdesk, terugblik 2025
Alleen amateurs vallen machines aan. Professionals richten zich op mensen.
Bruce Schneier, beveiligingsexpert, in 2000“Only amateurs attack machines; professionals target people.”Crypto-Gram, 15 oktober 2000Foto: Rama, CC BY-SA 2.0 FRWelke andere trucs zijn er?
Volgens de Fraudehelpdesk is het herkennen van die druk belangrijker dan het kennen van elke truc. Hieronder staan de trucs die je het vaakst tegenkomt.
Meekijken op afstand
“De bank” of “de helpdesk” wil je helpen met een probleem. Je moet een programma installeren, zoals AnyDesk of TeamViewer. Daarna kijkt de oplichter mee op je scherm, of neemt hij het over.
- Zo herken je het: Een bank vraagt nooit om iets te installeren of om mee te kijken op je computer of telefoon.
- Wat je doet: Hang op. Al geïnstalleerd? Bel je bank met het nummer op je pas, haal het programma weg en verander je wachtwoorden. Let op: is er meegekeken, dan valt het buiten de terugbetaalregeling van de banken.
Nepbeleggingen en nepcrypto
Een advertentie met een bekende Nederlander. Veel winst, zonder risico. Een “adviseur” die steeds meer geld vraagt.
- Zo herken je het: Winst zonder risico bestaat niet.
- Wat je doet: Zoek het bedrijf op in het register van de AFM. Staat het er niet in? Niet doen.
Nepwinkels
Een hele lage prijs. Je moet vooruit betalen. Het pakje komt nooit.
- Zo herken je het: Je kunt alleen vooruit betalen. Het webadres klopt net niet.
- Wat je doet: Controleer de winkel op politie.nl bij “check de verkoper”. Betaal op een manier die je kunt terugdraaien.
Nepliefde
Maandenlang lief contact. Nooit een ontmoeting. Dan een noodgeval of een beleggingstip.
- Zo herken je het: Iemand die je nooit hebt gezien, vraagt om geld.
- Wat je doet: Stuur nooit geld aan iemand die je niet in het echt kent.
QR-codes
Een sticker over de QR-code op een parkeerautomaat of laadpaal. Je komt op een nepsite om te betalen.
- Zo herken je het: Het webadres hoort niet bij de organisatie.
- Wat je doet: Kijk naar het webadres voordat je betaalt. Of gebruik de echte app.
De tweede ronde: iemand belooft je geld terug te halen
Je bent opgelicht. Daarna belt iemand die je geld kan terughalen. Je moet wel eerst betalen.
- Zo herken je het: Wie één keer is opgelicht, staat op een lijst.
- Wat je doet: Ga er niet op in. Alleen je eigen bank en de politie helpen je.
Mijn wachtwoord is gelekt. Wat nu?
Waarom het gevaarlijk is. Oplichters proberen jouw gestolen wachtwoord op honderden andere sites. Dat doet een computer voor ze. Gebruik je overal hetzelfde wachtwoord? Dan zijn ze binnen.
Wat je doet. Gebruik overal een ander wachtwoord. Je wachtwoordmanager regelt dat. Kijk op haveibeenpwned.com of jouw e-mailadres in een bekend lek zit.
Zo doe je het, stap voor stap
- Installeer een wachtwoordmanagerIk heb één avond, stap 3 · 20 minuten
- Geef je belangrijkste accounts een nieuw wachtwoordIk heb een weekend, stap 1 · 60 minuten
- Kijk twee keer per jaar of je adres in een nieuw lek zitOnderhoud en opruimen
Wat is een datalek precies?
Je hebt een account bij een webwinkel of een app. Dat bedrijf wordt gehackt. Nu liggen jouw e-mailadres en je wachtwoord op straat. Dat heet een datalek. Er is niet ingebroken bij jou, maar bij de sleutelmaker. En die had een kopie van jouw sleutel.

Wat is ransomware?
Zo komt het binnen:
- via een bijlage bij een e-mail;
- via een programma dat je ergens gratis downloadt;
- via een scheur die niet is gerepareerd, omdat je updates uit staan.
Wat je doet. Zet updates aan. Open geen bijlagen die je niet verwacht. En het belangrijkste: maak een reservekopie die los staat van je computer.
Zo doe je het, stap voor stap
- Maak twee reservekopieën: op internet en op een losse schijfIk heb een weekend, stap 5 · 60 minuten
- Zet updates op automatischIk heb één avond, stap 4 · 10 minuten
Waar komt het woord vandaan?
“Ransom” is Engels voor losgeld. Het programma maakt al je foto’s en documenten onleesbaar. Wil je ze terug? Dan moet je betalen.
Wat is sim-swapping?
Zo herken je het. Je telefoon heeft ineens geen bereik meer, terwijl er niets aan de hand lijkt.
Wat je doet. Bel dan meteen je telefoonbedrijf. Laat de codes voor je tweede slot door een app maken en niet per sms sturen. Zet een pincode op je simkaart: volgens het NCSC maakt dat simswapping moeilijker.
Zo doe je het, stap voor stap
- Zet een pincode op je simkaartIk heb een weekend, stap 10 · 5 minuten
- Zet een tweede slot op je e-mailIk heb één avond, stap 2 · 20 minuten
Hoe gaat sim-swapping?
Een oplichter belt jouw telefoonbedrijf. Hij doet alsof hij jou is. Hij vraagt om je nummer over te zetten naar een nieuwe simkaart. Lukt dat? Dan komen al jouw sms-berichten bij hem binnen. Ook de codes van je tweede slot.
Wie kijkt er mee op internet?
Zo herken je het. Zie je bovenin je scherm een groen of oranje lampje? Dan gebruikt een app op dat moment je camera of je microfoon.
Wat je doet. Zet een blokker in je browser, zoals uBlock Origin. Gooi extensies weg die je niet gebruikt. Kijk af en toe welke apps bij je locatie, je contacten, je camera en je microfoon mogen. Zet uit wat een app niet nodig heeft.
Zo doe je het, stap voor stap
- Kijk welke apps bij je camera, microfoon en locatie mogenIk heb een weekend, stap 8 · 10 minuten
- Zet uBlock Origin in je browser en ruim oude extensies opIk heb een weekend, stap 9 · 10 minuten
Waar zie je welke apps mogen meekijken?
- iPhone: open Instellingen en kies Privacy en beveiliging.
- Android: open Instellingen en typ “machtigingen” in de zoekbalk. Daar kun je ook aanzetten dat apps die je niet gebruikt hun rechten kwijtraken.
Wat is tracking precies?
Advertentiebedrijven volgen wat je bekijkt, koopt en zoekt. Zo maken ze een beeld van wie jij bent. Dat is geen inbraak. Maar die gegevens kunnen ook uitlekken. En een oplichter die veel over je weet, maakt een bericht dat precies bij jou past.
Wat blijft er hangen?
Drie vragen over dit hoofdstuk. Geen cijfer, niets wordt opgeslagen: je ziet meteen hoe het zit.
Vraag 1
Vraag 2
Vraag 3