Hoofdstuk 2
De inbrekers van nu
Ongeveer 8 minuten lezen
De meeste inbrekers op internet breken geen slot open. Ze bellen aan en laten jou opendoen. In 2025 werd 10 procent van de Nederlanders online opgelicht, tegen 6 procent die gehackt werd. Dit zijn de manieren die je het vaakst tegenkomt.
De babbeltruc aan de deur: phishing
Even denken
Wat het is. Je krijgt een bericht. Het lijkt van je bank te komen. Of van een pakketdienst, de Belastingdienst of je eigen kind. Maar het is nep. De afzender wil dat je op een link klikt. Of dat je inlogt op een nagemaakte site. Of dat je geld overmaakt. Dit heet phishing. Spreek uit: fisjing. Dat woord en alle andere vaktermen staan in het woordenboek.
Waar je het aan herkent. Er is bijna altijd haast. “Vandaag nog.” Of angst: “je rekening wordt geblokkeerd.” Of een cadeautje: “je krijgt geld terug.” Let niet op spelfouten. Oplichters schrijven tegenwoordig zonder fouten.
Wat je doet. Klik niet op de link in het bericht. Ga zelf naar de site of open zelf de app. Of bel het nummer dat je zelf opzoekt. Vraagt iemand in een bericht om geld? Bel die persoon eerst op het nummer dat je al had.
Vind de truc
Tik aan wat je niet vertrouwt. Er zitten er 3 in.
DigiDsms · 08:14
Uw DigiD verloopt vandaag om 23:59. Verleng direct via digid-verlengen.nl/inloggen om blokkade van uw toeslagen te voorkomen.
- Haast. Je moet het nu doen, dan denk je niet na. Volgens de Fraudehelpdesk is tijd nemen belangrijker dan elk los signaal kennen.
- Een link om in te loggen. DigiD stuurt nooit een inloglink, niet per sms en niet per mail. Ga zelf naar digid.nl.
- Angst. Er dreigt iets met je geld. Dat is dezelfde druk als de haast: je moet reageren voordat je gaat twijfelen.
Wat je doet. Tik nooit op een link om in te loggen. Typ het adres zelf, of open de app die je al hebt.
De oplichter die je zelf laat betalen
Hier breekt niemand in. Jij doet zelf de deur open en geeft het geld. Geen slot houdt dat tegen, want jij hebt de sleutel. Het gebeurt veel vaker dan je denkt:
- Bij de Fraudehelpdesk kwamen in 2025 ruim 100.000 meldingen binnen. Een jaar eerder waren dat er 63.000. De gemelde schade was bijna 69 miljoen euro. En veel mensen melden het nooit. (bron)
- De meeste schade komt door nepbeleggingen. De toezichthouder AFM schat de echte schade op honderden miljoenen euro’s per jaar. Het kan oplopen tot 750 miljoen. De meeste slachtoffers zeggen niets, omdat ze zich schamen. (bron)
- Oplichters die zich voordeden als de bank, stalen in 2025 bijna 26 miljoen euro. Dat gebeurde bij zo’n 5.900 mensen. De banken gaven minder dan de helft terug. (bron)
- Volgens de banken beginnen zeven van de tien oplichtingen op sociale media. Vaak met een nepadvertentie.
- 202463.000
- 2025100.000
Meldingen bij de Fraudehelpdesk. In één jaar kwamen er ruim de helft bij — en dit is alleen wat gemeld wórdt. Fraudehelpdesk, terugblik 2025
| Vorm | Hoe het gaat | Het signaal | Wat je doet |
|---|---|---|---|
| De nepbank | “Uw bank” belt. Er is iets mis. U moet uw geld overmaken naar een veilige rekening | Een bank vraagt dit nooit. Ook niet om je pincode. En ze halen nooit je pas op | Hang op. Bel zelf je bank, met het nummer op je pas. In je bankapp zie je of je echt met de bank belt |
| Meekijken op afstand | “De bank” of “de helpdesk” wil je helpen met een probleem. Je moet een programma installeren, zoals AnyDesk of TeamViewer. Daarna kijkt de oplichter mee op je scherm, of neemt hij het over | Een bank vraagt nooit om iets te installeren of om mee te kijken op je computer of telefoon | Hang op. Al geïnstalleerd? Bel je bank met het nummer op je pas, haal het programma weg en verander je wachtwoorden. Let op: is er meegekeken, dan valt het buiten de terugbetaalregeling van de banken |
| Nepbeleggingen en nepcrypto | Een advertentie met een bekende Nederlander. Veel winst, zonder risico. Een “adviseur” die steeds meer geld vraagt | Winst zonder risico bestaat niet | Zoek het bedrijf op in het register van de AFM. Staat het er niet in? Niet doen |
| Nepwinkels | Een hele lage prijs. Je moet vooruit betalen. Het pakje komt nooit | Je kunt alleen vooruit betalen. Het webadres klopt net niet | Controleer de winkel op politie.nl bij “check de verkoper”. Betaal op een manier die je kunt terugdraaien |
| Marktplaats en Tikkie | De koper stuurt jou een link “om te betalen”. Of vraagt je via een Tikkie 1 cent over te maken, “als controle”. De link brengt je naar een nagemaakte bankpagina | Wie jou geld wil geven, hoeft jou geen link te sturen. Een echte Tikkie komt altijd van tikkie.me | Log nooit in bij je bank via een link van iemand anders. Ga niet in op een verzoek om 1 cent |
| “Hoi mam, nieuw nummer” | Je kind of vriend heeft een nieuw nummer en heeft nu geld nodig. Soms met een nagemaakte stem | Nieuw nummer, haast en geld tegelijk | Bel het oude nummer. Vraag om het geheime woord |
| Nepliefde | Maandenlang lief contact. Nooit een ontmoeting. Dan een noodgeval of een beleggingstip | Iemand die je nooit hebt gezien, vraagt om geld | Stuur nooit geld aan iemand die je niet in het echt kent |
| QR-codes | Een sticker over de QR-code op een parkeerautomaat of laadpaal. Je komt op een nepsite om te betalen | Het webadres hoort niet bij de organisatie | Kijk naar het webadres voordat je betaalt. Of gebruik de echte app |
| De tweede ronde | Je bent opgelicht. Daarna belt iemand die je geld kan terughalen. Je moet wel eerst betalen | Wie één keer is opgelicht, staat op een lijst | Ga er niet op in. Alleen je eigen bank en de politie helpen je |
Het patroon is altijd hetzelfde. Er is haast. Je mag het tegen niemand zeggen. En je moet iets doen wat je normaal nooit doet. Volgens de Fraudehelpdesk is het herkennen van die druk belangrijker dan het kennen van elke truc. Maak daarom tijd. Hang op. Slaap er een nacht over. Praat erover met iemand. Een echte bank vindt dat prima. Een echte koper ook. En je echte kind ook.
Vind de truc
Tik aan wat je niet vertrouwt. Er zitten er 3 in.
+31 6 1843 ••••WhatsApp · 19:02
Hoi! Ik wil je fiets graag kopen voor de vraagprijs 👍
Kun je eerst 1 cent overmaken ter controle? Dan weet ik dat je echt bent. tikkie-betalen.nl/verify/82k1
Graag snel, ik moet zo weg
- Eén cent "ter controle". Waarom zou jij betalen als je iets verkoopt? Die cent is het lokaas: de link erachter gaat naar een nagemaakte bankpagina.
- Het adres klopt niet. Tikkie heeft maar één webadres: tikkie.me. Alles wat erop lijkt, is nep.
- Haast. Wie snel moet, controleert niet. Een echte koper kan ook morgen nog betalen.
Wat je doet. Verkoop je iets? Dan krijg jij geld. Moet je daarvoor eerst zelf iets overmaken, dan klopt het niet.
Opgelicht worden is niet dom. Oplichters doen dit de hele dag. Ze hebben vaste teksten, belkantoren en nu ook AI. Bij bankhelpdeskfraude worden mensen volgens het klachteninstituut Kifid zo gemanipuleerd dat ze echt denken met een medewerker van hun bank te praten. Schaamte beschermt de oplichter. Melden beschermt de volgende.
De gekopieerde sleutel: datalekken
Wat het is. Je hebt een account bij een webwinkel of een app. Dat bedrijf wordt gehackt. Nu liggen jouw e-mailadres en je wachtwoord op straat. Dat heet een datalek. Er is niet ingebroken bij jou, maar bij de sleutelmaker. En die had een kopie van jouw sleutel.
Waarom het gevaarlijk is. Oplichters proberen jouw gestolen wachtwoord op honderden andere sites. Dat doet een computer voor ze. Gebruik je overal hetzelfde wachtwoord? Dan zijn ze binnen.
Wat je doet. Gebruik overal een ander wachtwoord. Je wachtwoordmanager regelt dat. Kijk op haveibeenpwned.com of jouw e-mailadres in een bekend lek zit.
Gijzeling van je spullen: ransomware
Wat het is. Ransomware is een kwaadaardig programma. Het maakt al je foto’s en documenten onleesbaar. Wil je ze terug? Dan moet je betalen. “Ransom” is Engels voor losgeld.
Hoe het binnenkomt. Via een bijlage bij een e-mail. Via een programma dat je ergens gratis downloadt. Of via een scheur die niet is gerepareerd, omdat je updates uit staan.
Wat je doet. Zet updates aan. Open geen bijlagen die je niet verwacht. En het belangrijkste: maak een reservekopie die los staat van je computer. Heb je die? Dan zet je je bestanden terug zonder losgeld te betalen.
Je telefoonnummer gestolen: sim-swapping
Wat het is. Een oplichter belt jouw telefoonbedrijf. Hij doet alsof hij jou is. Hij vraagt om je nummer over te zetten naar een nieuwe simkaart. Lukt dat? Dan komen al jouw sms-berichten bij hem binnen. Ook de codes van je tweede slot.
Wat je doet. Laat de codes voor je tweede slot door een app maken en niet per sms sturen. Zet een pincode op je simkaart: volgens het NCSC maakt dat simswapping moeilijker. En heeft je telefoon ineens geen bereik meer terwijl er niets aan de hand lijkt? Bel dan meteen je telefoonbedrijf.
Meekijkers door het raam: tracking
Wat het is. Advertentiebedrijven volgen wat je bekijkt, koopt en zoekt. Dat heet tracking. Zo maken ze een beeld van wie jij bent. Dat is geen inbraak. Maar die gegevens kunnen ook uitlekken. En een oplichter die veel over je weet, maakt een bericht dat precies bij jou past.
Wat je doet. Zet een blokker in je browser, zoals uBlock Origin. Gooi extensies weg die je niet gebruikt. Kijk af en toe welke apps bij je locatie, je contacten, je camera en je microfoon mogen, en zet uit wat een app niet nodig heeft. Op een iPhone vind je dat bij Instellingen, Privacy en beveiliging. Op Android bij Instellingen, Beveiliging en privacy, Privacy en dan Rechtenbeheer; zet daar ook aan dat apps die je niet gebruikt hun rechten kwijtraken. Zie je bovenin je scherm een groen of oranje lampje? Dan gebruikt een app op dat moment je camera of je microfoon.
Wat blijft er hangen?
Drie vragen over dit hoofdstuk. Geen cijfer, niets wordt opgeslagen: je ziet meteen hoe het zit.
Vraag 1
Vraag 2
Vraag 3