Naar de inhoud
digi-fort.

Weergave
Tekstgrootte
Kleuren

Deze keuze blijft op dit apparaat staan.

Opzoeken · Naslag

Waarom dit saai voelt

Ongeveer 5 minuten lezen

Zelf doen, zonder gedoe

Misschien viel de huischeck je tegen. Misschien dacht je: ja, dat weet ik wel, maar het komt er niet van. Dat is het gewoonste patroon dat er is. En er is onderzoek naar. Deze pagina gaat niet over inbrekers. Hij gaat over jou, en waarom dit onderwerp zo makkelijk van je aandacht af glijdt.

Welk cijfer geven Nederlanders zichzelf?

Gemiddeld een 6,9 voor het omgaan met online risico’s. Dat cijfer staat sinds 2022 ongeveer stil. Tien procent geeft zichzelf een onvoldoende. Drie op de tien geven zichzelf een acht of hoger.

Bij de huischeck stond die vraag ook. Hij telde niet mee voor je score. Was jouw cijfer hoger dan het aantal deuren dat dichtstaat? Dan ben je in goed gezelschap. Hieronder lees je waarom.

Maken Nederlanders zich zorgen?

De helft niet. Van alle Nederlanders maakt 51 procent zich weinig tot geen zorgen over de eigen digitale veiligheid. Veertig procent maakt zich enige zorgen. Acht procent maakt zich veel zorgen. (bron)

Even denken

Waarom maken mensen die zich weinig zorgen maken, zich weinig zorgen?
Lees hoe het zit

Ondertussen kreeg 72 procent van de Nederlanders in twaalf maanden een vorm van cybercrime op zijn dak. Meestal phishing (55 procent). Telefonische helpdeskfraude verdubbelde in één jaar van 15 naar 29 procent.

Dus: driekwart van ons wordt geprobeerd, en de helft van ons ligt er niet wakker van.

  • Kreeg cybercrime op zijn dak72%
  • Maakt zich weinig of geen zorgen51%
  • Maakt zich veel zorgen8%

Wat er gebeurt, en wat we ervan vinden. Alert Online 2025, Ipsos I&O, onderzoek onder Nederlanders van 18 jaar en ouder.

Er zit nog een merkwaardigheid in die cijfers. Over de digitale veiligheid van hun naasten maken mensen zich méér zorgen dan over die van zichzelf. Vijfenvijftig procent tegen achtenveertig.

Dat is het oudste denkfoutje dat er is: een gevaar is echt voor een ander, en theoretisch voor mij. Onderzoekers noemen het optimisme-vertekening. Het is precies wat er gebeurt als je bij een verhaal over een gehackte buurman denkt: ja, maar die klikte dan ook op alles.

Waarom denk ik dat het al geregeld is?

Omdat je het ergens hebt geregeld. Gevraagd of ze veilig doen, antwoordt bijna iedereen ja. Gevraagd of ze het overal doen, antwoordt bijna niemand ja. Het verschil zit in het woordje soms.

Lees hoe het zit

Hier wordt het interessant. Twee serieuze onderzoeken, twee heel verschillende uitkomsten:

  • "Twee-staps-inloggen"92%
  • Maar: overal een tweede slot27%
  • "Overal ander wachtwoord"80%
  • Maar: echt overal een eigen38%

De groene balken komen uit Alert Online 2025 en tellen iedereen die het altijd of soms doet. De rode uit CBS, Online Veiligheid en Criminaliteit 2024, dat vraagt of je het voor al je accounts doet.

Het verschil zit niet in het onderzoek. Het zit in het woordje soms.

Je hebt twee-staps-inloggen. Op één plek. Waarschijnlijk op je bank, want die dwong je. Daarmee ben je in het ene onderzoek iemand die twee-staps-inloggen gebruikt, en in het andere iemand die het niet overal heeft. Allebei waar.

En dat is precies waarom dit huis een plattegrond nodig heeft. Eén goed slot op twaalf deuren voelt als een beveiligd huis. Het is er geen.

De open galerij van een flat: links een lange rij voordeuren met meterkastjes ernaast, rechts witte pilaren en een balustrade.
Een galerij vol voordeuren. Aan de buitenkant zie je niet welke op slot zit, en dat geldt ook voor je accounts. Foto: chuttersnap, CC0.

Waarom ben ik er zo moe van?

Te veel keuzes maken mensen niet voorzichtiger, maar onverschilliger. Daar is een woord voor: beveiligingsmoeheid.

Lees hoe het zit

In 2016 onderzocht het Amerikaanse normeninstituut NIST waarom goed geïnformeerde mensen toch onveilig doen. Ze vonden iets wat ze security fatigue noemden: beveiligingsmoeheid. (bron)

Mensen voelden zich bestookt. Steeds weer een wachtwoord, steeds weer een waarschuwing, steeds weer een keuze. Het gevolg was niet meer aandacht, maar minder: berusting, het gevoel geen controle te hebben, en dan de makkelijkste optie kiezen. Of helemaal niets.

De onderzoekers gaven drie adviezen. Niet aan de gebruiker — aan iedereen die beveiliging uitlegt of bouwt:

  1. Laat mensen zo min mogelijk beslissingen nemen.
  2. Maak de goede keuze de makkelijkste keuze.
  3. Zorg dat het elke keer hetzelfde werkt.

Deze site is op die drie regels gebouwd. Daarom is er een huischeck met tien vragen in plaats van een lijst met honderd tips. Daarom is er één avond met zes stappen. En daarom is de volgorde altijd hetzelfde: e-mail eerst, dan de rest.

Waarom blijft uitleg over beveiliging niet hangen?

Mensen denken in beelden, niet in begrippen. Wie geen beeld krijgt, maakt er zelf een.

Lees hoe het zit

Van de mensen die op hun werk beveiligingstraining krijgen, noemt ruim een derde die training saai. Slechts een derde zegt er met volle aandacht bij te zijn. (bron)

Dat is geen onwil. Onderzoeker Rick Wash liet in 2010 iets zien. Gewone computergebruikers hebben wel degelijk een verklaring in hun hoofd voor wat een virus is of wie een hacker is. Alleen is dat hun eigen verklaring. Hij noemde ze folk models, huis-tuin-en-keukenmodellen. Mensen leenden beelden uit een wereld die ze wél kenden: een inbreker, een ziekte, een oorlog. (bron)

Het probleem is dat advies dat niet in zo’n beeld past, genegeerd wordt. Niet omdat het te moeilijk is, maar omdat het nergens aan vast zit.

Daarom staat er op deze site een huis. Niet omdat het leuk klinkt, maar omdat je dan een plek hebt om nieuwe dingen op te hangen. Een wachtwoordkluis is niet “een applicatie voor credentialbeheer” — het is de sleutelkast in de gang. Je e-mail is niet “een centraal identiteitspunt” — het is de voordeur, want daar komt elke reservesleutel aan.

Wat helpt dan?

Elke reden heeft een eigen oplossing:

Als je dit onderwerp saai vindt, ben je in gezelschap van ongeveer heel Nederland. Geen van de redenen is dat je er te dom voor bent.