Onderhoud en opruimen

Een huis op slot zetten is één ding. Het daarna goed houden is iets anders. Dit hoofdstuk gaat over apparaten die oud worden, spullen die je wegdoet en wat er over jou op internet staat.

Als de timmerman niet meer komt: apparaten zonder updates

Elk apparaat krijgt maar een paar jaar updates. Zolang die komen, loopt de timmerman langs en maakt hij nieuwe scheuren dicht voordat iemand ze vindt. Daarna werkt het apparaat nog gewoon, maar komt er niemand meer langs. Het voelt als een prima huis, tot iemand de scheur vindt.

• Windows 10. Microsoft is op 14 oktober 2025 gestopt met updates. Je hebt drie keuzes. Eén: stap gratis over op Windows 11, als je computer dat aankan. Kijk bij Instellingen en dan Windows Update. Twee: meld je aan voor de extra beveiligingsupdates van Microsoft. Die lopen voor gewone gebruikers tot 12 oktober 2027. Drie: koop een andere computer. Is je oude computer verder nog goed? Dan kun je er een ander systeem op zetten, zoals Linux of ChromeOS Flex.
• Android-telefoons. Kijk bij Instellingen en dan Over de telefoon. Daar staat de datum van de laatste beveiligingsupdate. Is die lang geleden en komt er niets meer? Gebruik de telefoon dan niet meer voor je bank en je e-mail. Koop je een nieuwe telefoon? Kijk dan hoeveel jaar de maker updates belooft.
• iPhone en iPad. Apple geeft lang updates, maar niet voor altijd. Kun je de nieuwste versie niet meer installeren? Dan komt het einde in zicht.
• Router en slimme apparaten. Een router van je internetbedrijf wordt meestal vanzelf bijgewerkt. Heb je zelf een router gekocht en is hij vijf jaar of ouder? Kijk op de site van de maker of er nog updates komen. Slimme apparaten zonder updates horen op het gastnetwerk. Of ze gaan de deur uit.

Verhuizen: oude apparaten wegdoen

Je laat je sleutels ook niet achter in je oude huis. In een oude telefoon of laptop zit je hele leven, ook als jij denkt dat alles weg is.

1. Maak eerst een reservekopie. Controleer of alles erop staat.
2. Log uit bij je Apple-, Google- of Microsoft-account. Zet ook de functie uit waarmee je het toestel kunt terugvinden. Doe je dat niet? Dan blijft het toestel aan jou vastzitten en kan de nieuwe eigenaar er niets mee. Let op: bij diefstal doe je juist het omgekeerde.
3. Zet het apparaat terug naar hoe het uit de fabriek kwam. Op een iPhone of Mac heet dat Wis alle inhoud en instellingen. Op Android heet het Fabrieksinstellingen herstellen. Op Windows heet het Deze pc opnieuw instellen. Kies daar Alles verwijderen en het station opschonen.
4. Haal je simkaart en je geheugenkaartje eruit.
5. Een losse schijf of usb-stick is niet leeg als je de bestanden in de prullenbak gooit. Gebruik een wisprogramma. Of maak de schijf echt kapot.
6. Vergeet de rest niet. In printers, routers, slimme tv’s en navigatiesystemen staan ook accounts, wifi-wachtwoorden en adressen. In een auto die je inlevert ook.

Wat er op je gevel staat: wat iedereen over jou kan vinden

Je geboortedatum. De namen van je kinderen. Waar je werkt. Een filmpje waarin je praat. Samen is dat genoeg voor een bericht of een telefoontje dat precies klopt.

• Zoek jezelf op. Typ je naam, je telefoonnummer en je e-mailadres in een zoekmachine. Kijk ook bij de plaatjes.
• Zet sociale media op privé. Dat staat niet vanzelf zo: bij TikTok is het account van een volwassene standaard openbaar. Op Instagram tik je op je profielfoto, dan op de drie streepjes, Instellingen en activiteit, Wie je content kan zien, Accountprivacy. Kijk daarna wie je vrienden en volgers zijn, en verberg je geboortedatum, je telefoonnummer en je woonplaats. Privé is wel nooit helemaal privé: ook iemand uit je eigen kring kan iets doorsturen.
• Zet vakantiefoto’s er pas op als je thuis bent. Niet terwijl je huis leeg staat.
• Wees zuinig met openbare filmpjes waarin je praat. Daarmee kan iemand je stem namaken.
• Denk na over foto’s van je kinderen. Zij kunnen er later niets meer aan veranderen.
• Ruim oude accounts op. Dat account van vijftien jaar geleden bestaat nog, met je oude wachtwoord erbij.
• Vraag om verwijdering. Volgens de privacywet mag je een bedrijf vragen om je gegevens te wissen. Zoekmachines hebben een formulier om zoekresultaten over jou weg te halen.

De onderhoudsbeurt: twee keer per jaar

Zet het in je agenda: twee keer per jaar, als de klok wordt verzet, loop je zelf met de timmerman mee. Je doet vier dingen. Loopt je reservekopie nog? Kloppen je herstelcodes nog? Welke apparaten krijgen geen updates meer? En staat je e-mailadres in een nieuw datalek? Dat laatste zie je op haveibeenpwned.com.